منابع انرژیِ تجدید ناپذیر(انرژی فسیلی) در حال پایان یافتن هستند دادورزی؛ راضیه عقیلی مهر: ۷ صبح شنبه، ۳۰ مردادماه سال ۱۳۸۹ هواپیمای جمهوری اسلامی ایران که بامداد همان روز از تهران به مقصد بوشهر به پرواز درآمده بود، بر باند فرودگاه بینالمللی بوشهر، فرود میآید و سالن انتظار فرودگاه، لحظاتی بعد، مملو از خبرنگاران و […]
منابع انرژیِ تجدید ناپذیر(انرژی فسیلی) در حال پایان یافتن هستند
دادورزی؛ راضیه عقیلی مهر: ۷ صبح شنبه، ۳۰ مردادماه سال ۱۳۸۹ هواپیمای جمهوری اسلامی ایران که بامداد همان روز از تهران به مقصد بوشهر به پرواز درآمده بود، بر باند فرودگاه بینالمللی بوشهر، فرود میآید و سالن انتظار فرودگاه، لحظاتی بعد، مملو از خبرنگاران و عکاسان خارجی و داخلی میشود که هر کدام نماینده کشورهای اروپایی و آسیاییاند.
بدون وقفه، سه اتوبوس سفیدرنگ حامل خبرنگاران برای حضور بهموقع در مراسم افتتاحیه نیروگاه اتمی بوشهر و آغاز عملیات انتقال سوخت به ساختمان رآکتور، به طرف محل نیروگاه حرکت میکنند. از خبرنگاران و عکاسان، تعداد معدودی نیز از مطبوعات محلی بوشهر دعوت شدهاند تا در محل فرودگاه، به جمع سایر خبرنگاران بپیوندند. در میان خبرنگاران ملیِ، نمیتوان چهره آشنایی یافت که از روزنامههای شناخته شده آمده باشند و اغلب از خبرگزاریهای خارجی و مطرح جهان مانند رویترز،آسوشیتدپرس و IHA (خبرگزاری ترکیه) و نماینده خبرگزاریهای کشورهای عربی، چین، ژاپن، فرانسه و روسیه و واشنگتن پست آمریکا آمدهاند.
اتوبوسهای حامل خبرنگاران، در مرکز اطلاعرسانی نیروگاه برای ارایه کارت خبرنگاری و دریافت مجوز تردد، حضور مییابند. در مدت زمان اندکی که برای ارایه کارتهای ویژه در نظر گرفته میشود، عکاسان و فیلمبرداران خبرگزاریها، دوربینها و تجهیزات پیچیده حرفهایشان را نظمی میدهند تا برای پوشش خبری و پخش زنده آن به سراسر جهان آماده باشند. دقایقی نمیگذرد که هر یک از خبرنگاران و عکاسان در حالیکه کارتهای مخصوصشان را بر روی سینه نصب کردهاند، از درِ خروجی برای شرکت در برنامههای نیروگاه خارج شده و به سمت اتوبوسها میروند.
اتوبوسها بعد از طی نمودن مسیری کوتاه، در همان محوطه حفاظت شده نیروگاه، مقابل ساختمان عریضی میایستند. این ساختمان در حقیقت محل برگزاری مذاکرات مسئولان بلندپایه است. سرپرستان گروه، تنها از عکاسان و فیلمبرداران میخواهند تا در سالن کنفرانس حضور یابند و بقیه در اتوبوسها منتظر بمانند، اما شوق خبرنگاران دیگر در انعکاس خبر مذاکراتی که میان دکتر «علی اکبر صالحی» معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان انرژی اتمی ایران و «سرگِئی کرینیکو»، رئیس آژانس انرژی اتمی روسیه در مورد عملیاتی شدن نیروگاه اتمی بوشهر در همان محل رخ میدهد، موجب میشود که آنان بدون توجه به تذکر کارکنان نیروگاه، به سالن مذاکره وارد شوند تا خودشان از نزدیک شاهد ماجرا باشند.
برنامه بعدی نیروگاه، حضور اصحاب رسانه در محل برگزاری کنفرانس خبری است. اتوبوس حامل خبرنگاران و عکاسان بعد از توقف نیمساعتهای که در محل مذاکرات داشت، با پشت سر گذاشتن چند مسیر از قبل معین شده به ساختمان کنفرانس خبری میرسد. در ورودی سالن، تنها به تعداد معدودی از خبرنگاران خارجی و البته خبرنگار شبکه تلویزیونی خبر، اجازه داده می شود بههمراه معاون رئیس جمهور و رئیس آژانس انرژی اتمی روسیه از تجهیزات هستهای و نحوه سوختگیری در ساختمان رآکتور بازدید بهعمل آورند و عدهای دیگر را در بیخبری به حال خود در سالن کنفرانس رها میکنند!
اگر رآکتور را قلب یک نیروگاه اتمی بدانیم، بدون شک سیستم کنترل و ابزار دقیق، مغز و شبکه عصبی این تأسیسات مهم و گسترده است. انتقال سوخت هستهای به داخل ساختمان رآکتور بیانگر این مهم است که نیروگاه اتمی بوشهر با انجام کلیه آزمایشها بر روی سیستمها و تجهیزات اصلی رآکتور طی یک سال گذشته، آماده راهاندازی است.
در سالن کنفرانس خبری، خبرنگاران خارجی و داخلی لبتاپهایشان را برای مخابره اخبار و عکسهای کنفرانس آماده میکنند. بهتدریج، سالن کنفرانس از کارکنان نیروگاه اتمی بوشهر و همچنین مدیران استان در پستهای کلیدی، پر میشود. بخش اعظمی از سالن، با دوربینهای زیادی پر شده و با روشن شدن پروژکتور روی سن، میشود، لوگوهای میکروفن شبکههای تلویزیونی خبری مطرح جهان را بهوضوح دید.
در کنفرانس خبری، دکتر «علی اکبر صالحی»، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، «سرگِئی کرینیکو»، رئیس آژانس انرژی اتمی روسیه و سفیر روسیه در ایران، «ولادیمیر کوتین»، رییس نظام ایمنی هستهای روسیه برای سخنرانی پیرامون عملیات انتقال سوختگیری حضور مییابند.
رئیس آژانس انرژی اتمی روسیه، در این نشست با اشاره به اینکه افتتاح نیروگاه، یک روز «تاریخی و مهم است و در فرایند عملیاتی ساخت نیروگاه اتمی بوشهر هدفهای جدیدی انتظار آن را میکشد» میگوید: راهاندازی نیروگاه اتمی بوشهر، پروژه ویژهای است که نمیتوان مشابه آن را در جهان یافت.
«کرینیکو» نیروگاه اتمی بوشهر را یک «طرح بزرگ بینالمللی» میداند و اظهار میکند از این جهت پروژه را بینالمللی مینامد که از همان ابتدا با نظارت و دخالت کارشناسان آژانس انجام شده و تجهیزات ساخت آن را بیشتر از ده کشور جهان از جمله کشورهای آسیایی، اروپایی تأمین کردهاند.
وی همچنین فرآیند ساخت نیروگاه را در جهت توجه به تأمین ایمنی، مطمئن قلمداد میکند و اتمام فرآیند نیروگاه اتمی بوشهر را دلیلی بر «همواره پایبند بودن روسیه به تعهدات بینالمللی و داخلی» میداند.
رئیس سازمان انرژی اتمی ایران نیز در جریان کنفرانس، با اشاره به تقارن هفته دولت با راهاندازی نیروگاه اتمی بوشهر، میگوید: «با آنکه ایران در اوج تحریمها بهسر میبرد اما به لطف خداوند، شاهد راهاندازی نیروگاه بوشهر هستیم.» صالحی، راهاندازی نیروگاه اتمی بوشهر را «نمادی از صبر، استقامت و پایداری ملت ایران برای رسیدن به آرمانهایش میداند و در پایان بیاناتش روزشماری از ساخت و راهاندازی نیروگاه اتمی را برای حاضران قرائت میکند.
گفتنی است در این کنفرانس خبری آیت الله، صفایی بوشهری، نماینده ولی فقیه در استان بوشهر نیز با بیان اینکه همکاری روزافزون روسیه و ایران موجب خودکفایی علمی نخبگان ایرانی و تولید علم است که به مرجعیت علمی در عرصه انرژی هستهای دست یابند؛ از تلاشگران و نخبگان روسی و ایرانی در این پروژه تشکر میکند و مردم استان بوشهر را در کنار نیروگاه اتمی بوشهر، به عنوان مرزبانان و مقاومتگران این عرصه، توصیف مینماید.
در ادامه این نشست همچنین «محمد حسین جهانبخش» استاندار بوشهر، روز ۳۰ مرداد ماه را روز «عزت، اقتدار و شکرگزاری برای ملت ایران میداند و این روز «بزرگ» را برای ایران آغاز حرکت در مسیر استفاده از انرژی پاک میشمارد و او نیز افتتاح نیروگاه اتمی بوشهر را به «ایران اسلامی» تبریک میگوید.»
در جریان کنفرانس خبری، تنها تعدادی از خبرنگاران خبرگزاریهای خارجی و داخلی از جمله ایرنا، شبکه خبر، شینهوا چین، یومیوری ژاپن، ریاروستی روسیه و واشنگتنپست آمریکا و هفتهنامه محلی خلیج فارس بوشهر به طرح پرسشهایی پیرامون نیروگاه هستهای بوشهر میپردازند.
نکته مهم در حاشیه این مراسم این است که «صالحی» در پاسخ به پرسش خبرنگار «خلیج فارس» مبنی بر بلاتکلیفی وضعیت ساکنان روستاهای هلیله و بندرگاه در تخلیهی محل نزدیک نیروگاه، حل و فصل نهایی این موضوع را به تصمیمات رییس جمهور در سفر آتیاش به بوشهر محوّل میکند.
جریان تخلیه ساکنان هلیله و بندرگاه از این قرار است که براساس یکی از مصوبات سفر دوم هیأت دولت به استان بوشهر در سال ۸۶، مقرر شد تا سال ۹۰ ساکنان روستاهای هلیله و بندرگاه جابهجا شوند؛ اما با وجود سوختگذاری نیروگاه بوشهر و فرآینده راهاندازی آن، همچنان سرنوشت آنها نامعلوم ماند و ساکنان این روستاها علاوه بر محدودیت ساختوساز برای ماندن یا جابهجاییشان بلاتکلیف ماندهاند.
«سرگئی کرینیکو»، رییس آژانس انرژی اتمی روسیه که چند روز قبل بهمنظور آغاز روند سوختگذاری نیروگاه بوشهر به ایران سفر کرده بود، در کنفرانس خبری در پاسخ به سؤال یکی از خبرنگاران مبنی بر اینکه با توجه به تأخیر چند ساله روسیه در راهاندازی نیروگاه بوشهر چه تعهدی وجود دارد که روسیه در خصوص تأمین سوخت نیروگاه در سالهای آینده تسلیم فشار بینالمللی نشود، میگوید: «راهاندازی فیزیکی نیروگاه تأکیدی است بر پایبندی روسیه به تعهداتش و نیز به تعهدات بینالمللیاش. و این که روسیه «همواره» معتقد است که «همه کشورها، این حق را دارند تا از انرژی صلحآمیز هستهای بهرهمند شوند. و در عین حال مجامع بینالمللی حق دارند عدم گسترش سلاحهای هستهای را کنترل کنند. در صورت رعایت این دو مسأله، توسعهی استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای میسر میشود که این شامل نیروگاه بوشهر هم خواهد بود.»
ولادیمیر کوتین، رییس نظام ایمنی هستهای روسیه نیز در این نشست با اشاره به اینکه نظام ایمنی ایران، ساختار لازم خود را دارد، به امضای موافقتنامه ۱۹۹۷ اشاره میکند و میگوید: ما وظیفه داریم کلیهی مسائل ایمنی در روند ساخت و نگهداری را رعایت کنیم و اقداماتی که تاکنون انجام گرفته است، از طراحی، حمل تجهیزات و نصب قطعات همه مورد کنترل و بازرسی قرار گرفتهاند.
ناصر «راستخواه»، رییس نظام ایمنی هستهای ایران نیز در حاشیه مراسم میگوید: اگر چه روسیه تمام تلاش خود را برای طراحی و ساخت نیروگاه انجام داده است. اما نظام ایمنی و صدور پروانه برعهده مرکز ایمنی هستهای کشور بوده است.
گفتنی است در حاشیه انجام عملیات سوختگذاری نیروگاه بوشهر سه تفاهمنامه همکاری میان دکتر محمد احمدیان، مدیرعامل شرکت تولید و توسعهی انرژی اتمی و مدیرعامل یک شرکت اتمی روسیه امضا میشود.
بازدید از محوطه بیرونی ساختمان رآکتور، برنامه پایانی نیروگاه، برای خبرنگارانی بود که موفق به فیلمبرداری و گرفتن عکس از آن نشده بودند. با وجود رطوبت بالای هوا و تابش مستقیم خورشید، خبرنگاران شبکههای خبری غربی در حالیکه پشت به ساختمان رآکتور ایستاده بودند، دوربینهایشان را روشن میکردند و به ضبط گزارش میپرداختند و در حالیکه عرق از سر و رویشان میریخت، روبهروی ساختمان رآکتور، عکسهای یادگاری میگرفتند.
با انتقال سوخت به داخل قلب رآکتور (محفظه تحت فشار) مراحل راهاندازی رآکتور آغاز خواهد شد و نیروگاه هستهای ۱۰۰۰ مگاواتی بوشهر در شرایط رسیدن به قدرت نامی، معادل ۹۱۵ مگاوات به ظرفیت شبکه برق کشور خواهد افزود. بهگفته کارشناسان نیروگاه اتمی بوشهر، با تحقق این امر، تحول بزرگی در تولید مضاعف برق کشور و وضعیت کنونی برق استان ایجاد میگردد.
حدود ۳۶ سال پیش قرارداد نیروگاه اتمی بوشهر، بین ایران و شرکت آلمانی، پیمانکار نیروگاه بوشهر، بسته شد. این اقدام بهدنبال مطالعات پیرامونی در راستای برنامه تأمین برق کشور صورت گرفت. با وجود ایفای قرارداد از جانب ایران و پرداخت بخش قابل توجهی از هزینههای ساخت نیروگاه، با پیروزی انقلاب اسلامی، ادامه فرآیند احداث، دچار وقفه شد و با آغاز جنگ تحمیلی نیز بهکلی متوقف گردید. نیروگاه اتمی بوشهر، در آبان ۶۶ مورد تهاجم هوایی واقع شد و ضمن صدمات شدید، تعدادی از کارکنان نیروگاه بهشهادت رسیدند. با خاتمه جنگ میان ایران و عراق، تلاشها برای متقاعد کردن آلمانیها به ایفای تعهد خود و ادامه احداث نیروگاه بوشهر بهجایی نرسید و ایران در دهه ۷۰ راه دیگری را در دستور کار خود قرار داد. به این ترتیب که در سال ۷۱ دولت ایران و روسیه تفاهمنامههای مشترک انرژی هستهای را امضا کردند و بدینگونه فصل جدیدی آغاز شد. بهدنبال آن قراردادی در مهر ماه ۷۳ امضاء شد و در سال بعد نافذ گردید. بهموجب این قرارداد، روسیه متعهد شد نیروگاه اتمی بوشهر را تا پایان سال ۲۰۰۰ به ایران تحویل دهد، اما روسیه در سالهای ۲۰۰۳ ،۲۰۰۶ ، ۲۰۰۸ ، ۲۰۰۹ تعهدات خود را زیرپا گذاشت و اکنون بالاخره در آگوست ۲۰۱۰ اقدام به آغاز سوختگذاری نیروگاه بوشهر کرده است. پس از انجام مطالعات بر روی تأسیسات اتمی به جامانده از طرح آلمانها، با اصلاح قرارداد یاد شده در سال ۸۷ ، بررسی های فنی و اجرایی برای تکمیل پروژه انجام گرفت.
منبع: این گزارش ۱ شهریورماه ۱۳۸۹ ، در صفحه سه هفته نامه پیغام، شماره ۵۷۱ و در سال ۱۳۹۹ در کتابی با عنوان «ردپا در شهر»، مولف راضیه عقیلی مهر، از سوی نشر «نای بند» چاپ و منتشر شد.
- نویسنده : راضیه عقیلی مهر
- منبع خبر : هفته نامه پیغام
Wednesday, 7 January , 2026