پایگاه خبری دادورزی / به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی استان بوشهر: خودكشي مشكل عمده ي بهداشت عمومي است كه پيامدهاي عاطفي ، اجتماعي و اقتصادي بسياري به دنبال دارد. سالانه هشتصد هزار خودكشي در جهان به وقوع مي پيوندد و تخمين زده مي شودكه هر مرگ ناشي از خودكشي حداقل شش نفر را مستقيما تحت تاثير قرار مي دهد عوامل مرتبط با خودكشي و پيشگيري از آن پيچيده و متعددند و همه ي آنها كاملا شناخته شده نيستند. اما شواهد متعددي نقش رسانه ها را در تقويت يا تضعيف اقدامات پيشگيري از خودكشي تاييد كرده اند .

رسانه ها مي توانند اطلاعات آموزشي سودمندي درباره ي خودكشي ارائه بدهند يا برعكس اطلاعات نادرستي را درباره آن منتشركنند.از سوي ديگر به دنبال نشر اخبار رسانه اي خودكشي ، افراد آسيب پذير، در معرض خطرخودكشي هاي تقليدي قرار مي گيرند. به ويژه اگر پوشش خبري وسيع ، برجسته و برانگيزاننده ي احساسات باشد و صراحتا به ذكر جزئيات روش خودكشي بپردازد و به باورهاي نادرست موجود و رايج درباره ي خودكشي دامن بزند .

تاثيراخبار رسانه اي بر افزايش ميزان خودكشي به نام تاثير “ورتر” شناخته مي شود اين نامگذاري بر اساس خودكشي قهرمان اصلي رمان گوته رنج هاي ورتر جوان است كه پس از مواجه با فقدان معشوق دست به خودكشي مي زند از سوي ديگر گزارش مسئولانه خودكشي مي تواند به آگاه سازي و آموزش عمومي درباره خودكشي و پيشگيري از آن كمك كند ، افراد در معرض خطر خودكشي را به اقدامات جايگزين تشويق كند و در مجموع الهام بخش گفتگوهاي آزادانه تر و اميدبخش تري باشد .

اخبار رسانه اي درباره ي خودكشي بايد هميشه حاوي اطلاعاتي درره ي نحوه ي دريافت كمك و ترجيحا معرفي مراكز شناخته شده ي پيشگيري از خودكشي باشد كه بيست وچهارساعته و هفت روز هفته دردسترس هستند. نقش محافظت كننده ي گزارش رسانه اي مسئولانه درباره ي خودكشي در ادبيات پژوهشي به نام تاثير “پاپاژنو” شناخته مي شود كه وجه تسميه ي آن كاركتر پاپاژنو در اپراي فلوت سحرآميز اثر موازات است. او پس از مواجهه با ترس از دست دادن عشقش دچار افكار خودكشي شد ، اما درآخرين لحظه راه هاي جايگزيني را براي مقابله مشكل به ياد آورد و مسير ديگر را غير از خودكشي انتخاب كرد.

راهكارهاي مناسب براي گزارش دهي مسئولانه

ـ  اطلاعات دقيقي درباره ي محل دريافت كمك ارائه كنيد .

اطلاعات مربوط به نحوه ي دسترسي به منابع حمايتي بايد در پايان تمامي گزارش ها و اخبار مربوط به خودكشي ارائه شود. منابع اختصاصي بايد شامل مراكز پيشگيري از خودكشي خطوط بحران ساير متخصصان مرتبط درحوزه ي سلامت و رفاه و گروه هاي خودياري باشد. اطلاعات مربوط به محل دريافت كمك بايد خدماتي را شامل شود كه با كيفيت بالا ارائه مي شوند و شبانه روزي و در تمام ايام هفته در دسترس هستند .

ـ  درباره ي حقايق خودكشي و شيوه هاي پيشگيري از خودكشي ، بدون ترويج باورهاي نادرست به مردم آموزش بدهيد .

شواهد نشان مي دهند كه گزارش هاي رسانه اي كه اين باورهاي نادرست را تكرار مي كنند ممكن است برانگيزاننده ي رفتارهاي تقليدي باشند. ارائه ي اطلاعاتي درباره ي پيشگيري از خودكشي بسيار سودمند و حاوي اين پيام است كه افرادي كه گرايش به خودكشي دارند بايد در پي دريافت كمك باشند و نيز بدانند چگونه مي توانند چنين كمكي را دريافت كنند .

ـ گزارش هايي درباره نحوه ي مقابله با عوامل استرس زاي زندگي و افكار خودكشي و نحوه ي دريافت كمك تهيه كنيد.

تهيه ي روايت هاي داستاني از زندگي افرادي كه توانسته اند به خوبي شرايط سخت زندگي و افكار خودكشي را مديريت كنند مي توانند به افرادي كه در شرايط سخت به سرمي برند كمك كند تا از راهبردهاي مقابله اي مثبت مشابهي استفاده كنند .

ـ هنگام گزارش خودكشي افراد مشهور جانب احتياط را رعايت كنيد.

خودكشي افراد مشهور ارزش خبري دارد و غالبا توجه مردم را جلب مي كند. احتمال دارد گزارش چنين خودكشي هايي سبب افزايش خودكشي در افراد آسيب پذير شود. افراد مشهور و نقش آنها در اجتماع و تاثير منفي مرگشان بر ديگران به ذكر جزئيات مربوط به خودكشي يا ارائه ي دلايلي ساده انكارانه براي مرگ آنها ارجحيت دارد. علاوه بر اين بايد درگزارش مرگ افراد مشهور زماني كه علت مرگ هنوز مشخص نيست احتياط كرد .

گزارش ها هميشه بايد حاوي اطلاعاتي درباره ي نحوه ي دسترسي به منابع كمكي براي افراد در معرض خطر يا افرادي باشد كه ممكن است در نتيجه ي شنيدن اخبار خودكشي دچار استرس يا افكار خودكشي شوند .

ـ هنگام مصاحبه با خانواده يا دوستان داغدار جانب احتياط را رعايت كنيد.

ديدگاه افرادي كه در نتيجه ي خودكشي داغدار شده اند مي تواند منبع بسيار ارزشمندي براي آموزش ديگران درباره واقعيت هاي خودكشي باشد . تصميم براي مصاحبه با شخصي كه داغدارخودكشي يكي از عزيزانش است هرگز نبايد آسان گرفته شود . اين افراد وقتي با فقدان عزيزانش روبه رو مي شوند بيشتر در معرض خطر خودكشي يا خودآسيبي قرارمي گيرند بايد احترام به حريم

خصوصي آنها اين گونه مصاحبه ها بايد ازكدهاي رفتاري خاصي تبعيت كنند .

نحوه ي انتشار اين اطلاعات بسيار حائز اهميت است. زيرا ممكن است آنها خاطرات جملات يا رفتارهاي خاص مرتبط با خودكشي را در نتيجه رويارويي با سوگ حاد به روشني به ياد نياورند .

ـ دست اندكاران رسانه نيز ممكن است تحت تاثير گزارش ها و اخبار خودكشي قرار گيرند.

تهيه گزارشي درباره ي خودكشي ممكن است تجربيات فردي گزارشگر رسانه را در اين زمينه تقويت كند. كاركناني كه به هر طريق درگير تاثيرات منفي خودكشي هستند ، نبايد در جست وجوي كمك تعلل كنند .

ـ  اخبار مربوط به خودكشي را برجسته نكنيد و از تكرار آنها خودداري كنيد.

بهترين مكان ممكن براي درج اخبار مربوط به خودكشي در روزنامه و درپايين اين صفحه هاست نه در صفحه ي اول يا بالاي صفحات داخلي به همين ترتيب اخبار مربوط به خودكشي بايد در بخش دوم يا سوم اخبار تلويزيوني يا در انتهاي اخبار راديويي يا پست هاي آنلاين ارائه شود و نه در صدر اخبار همچنين بايد درباره ي تكرار و به روزرساني خبر اصلي احتياط كرد .

ـ از ادبياتي كه باعث حساس شدن مردم يا عادي سازي پديده ي خودكشي مي شود يا آن را راهكار سازنده اي در مقابله با مشكلات نشان مي دهد استفاده نكنيد.

بهتر است درگزارش ها از اصطلاح افزايش ميزان خودكشي به جاي همه گيري خودكشي استفاده كرد. استفاده ي بي مورد از كلمه ي خودكشي مثلا خودكشي سياسي ممكن است باعث عادي تلقي شدن خودكشي در افكار عمومي و مخدوش جلوه گر شدن وخامت آن شود . همچنين بايد از كاربرد اصلاحاتي مانند خودكشي ناموفق يا خودكشي موفق اجتناب كرد زيرا تلويحا به معني آن است كه مرگ نتيجه اي مطلوب بوده است. در چنين مواردي بهتر است از عبارات جايگزين مانند رفتارهاي خودكشي غيركشنده استفاده كرد كه هم دقيق ترند هم كمتر از آنها سوء برداشت مي شود .

ـ از بيان جزئيات روش خودكشي خودداري كنيد.

گزارش مصرف بيش از حد دارو ذكر جزئيات نام شيميايي يا نام تجاري دارو ، مقدار يا تركيب دارويي به كار رفته يا نحوه ي تهيه ي آنها ممكن است آسيب رسان باشد . بايد در گزارش مواردي كه روش خودكشي غير معمول يا ابتكاري بوده احتياط كرد .

كاربرد روش هاي جديد خودكشي ممكن است به راحتي از طريق انتشار گزارش هاي احساسي رسانه اي از طريق رسانه هاي اجتماعي تسريع شود .

ـ  از بيان جزئيات محل خودكشي خودداري كنيد.

گاهي اوقات ممكن است يك مكان به نام مكاني براي خودكشي شهرت پيدا كند. مثلا پل يا ساختماني بلند ، پرتگاه يا ايستگاه راه آهن يا تردد در محلي كه قبلا مواردي از خودكشي در آن رخ داده است. اصحاب رسانه بايد دقت كنند كه چنين مكان هايي را تبليغ نكنند .

ـ از تيترهاي خبري حساسيت برانگيز استفاده نكنيد.

در تير اخبار بايد از استفاده از اصطلاح خودكشي و همچنين اشاره ي صريح به روش يا محل خودكشي اجتناب كرد.

ـ از به كار بردن عكس ، فيلم و معرفي لينك هاي رسانه هاي ديجيتال خودداري كنيد.

در گزارش خودكشي نبايد از عكس ، فيلم يا معرفي لينك رسانه هاي اجتماعي كه حاوي اطلاعات مربروط به صحنه ي خودكشي هستند استفاده كرد .

توصيه مي شود در تهيه ي محتوا و تصويرهاي مورد استفاده در آن هماهنگي هاي لازم انجام شود.زيرا گاهي افراد متفاوتي مسئول تهيه ي متن و تصاوير هستند. يادداشت خودكشي ، آخرين پيامك ها ، پست هاي شبكه هاي اجتماعي و ايميل هاي فرد متوفي نبايد منتشر شوند .

ـ  منابع معتبر ارائه دهنده ي آمار خودكشي

كشورهاي عضو سازمان جهاني بهداشت http://www.int/healthinfo/mortality-data/en   دست اندركاران رسانه بايد هنگام تهيه ي گزارش هاي خودكشي با متخصصان حوزه ي پيشگيري از خودكشي مشورت كنند. اين متخصصان مي توانند به تفسير صحيح اطلاعات مرتبط با خودكشي كمك كنند اطمينان حاصل كنند كه گزارش هاي مربوط به خودكشي منجر به افزايش خطر خودكشي هاي تقليدي نخواهند شد. به تصحيح باورهاي نادرست درباره ي خودكشي كمك كنند ، باورهاي درست درباره ي خودكشي را ترويج بدهند و اطلاعات مفيدي را درباره شناسايي و كمك رساني به افرادي كه به خودكشي فكر مي كنند ارائه بدهند.

انجمن بين المللي پيشگيري از خودكشي(IASP) معادل بين المللي اين انجمن هاست .متخصصان طراز اول در مقوله ي خودكشي مراكز ارائه ي خدمات پيشگيري از خودكشي و موسسات فعال در زمينه ي بهداشت عمومي در سايت http//:www.reportingonsuicide.org  راهكارهايي را براي گزارش خودكشي در رسانه ها به چندين زبان ارائه داده اند .