عبدالحسین گرشاسبی، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان بوشهر، با تشریح مهم‌ترین وظایف و برنامه‌های این اداره‌کل گفت: ۷۵ درصد از مساحت استان بوشهر را عرصه‌های منابع طبیعی تشکیل می‌دهد و از مجموع ۲ میلیون و ۳۱۹ هزار هکتار مساحت استان، بالغ بر یک میلیون و ۷۳۰ هزار هکتار اراضی ملی تحت تولیت اداره‌کل منابع طبیعی است.

به گزارش خبرنگار دادورزی؛ گرشاسبی در نشست خبری روایت میدان( پاسخگویی مسئولان) که ۱۸ خرداد ماه در محل ایستگاه رسانه‌ای استان بوشهر با حضور جمعی از خبرنگاران برگزار شد، با بیان اینکه مهم‌ترین وظیفه سازمان منابع طبیعی، حفظ، توسعه پایدار و بهره‌برداری اصولی از عرصه‌های منابع طبیعی شامل جنگل‌ها، مراتع و بیابان‌هاست، اظهار کرد: حفاظت و صیانت از عرصه‌های منابع طبیعی، جلوگیری از تخریب، تصرف و تجاوز به اراضی ملی، حفاظت از جنگل‌ها، مراتع و بیابان‌ها و مقابله با قاچاق چوب و تخریب پوشش گیاهی از مهم‌ترین محورهای کاری این سازمان است.

وی افزود: مدیریت، احیا و بازسازی جنگل‌ها و مراتع در قالب طرح‌ها و پروژه‌های مختلف، اجرای طرح‌های آبخیزداری و آبخوانداری به‌منظور کنترل سیلاب، کاهش سرعت روان‌آب، تغذیه آبخوان‌ها، کاهش سیل و رسوب، تغذیه سفره‌های زیرزمینی و افزایش سطح ایستابی چاه‌های کشاورزی از دیگر اولویت‌های اداره‌کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان بوشهر است.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان بوشهر توسعه مشارکت‌های مردمی را از رسالت‌های مهم این اداره‌کل دانست و گفت: آموزش مجریان و بهره‌بردارانی که در عرصه‌های منابع طبیعی فعالیت می‌کنند و امرار معاش دارند، از محورهای مهم برنامه‌های منابع طبیعی است. همچنین اجرای قوانین و مقررات مرتبط با حوزه منابع طبیعی، از جمله قوانین و اسناد بالادستی، در حوزه حقوقی و کیفری دنبال می‌شود.

گرشاسبی با اشاره به نقش زمین در توسعه پایدار، امنیت غذایی، امنیت زیستی و اکولوژیک تصریح کرد: زمین به‌عنوان بستر تولید و یک سرمایه، همواره مورد توجه افرادی است که به آن به‌عنوان منفعت نگاه می‌کنند. پدیده زمین‌خواری پدیده جدیدی نیست و به دلیل افزایش ارزش افزوده زمین، روزبه‌روز نمایان‌تر می‌شود؛ بنابراین وظیفه ما به‌عنوان حافظان انفال سنگین‌تر شده است.

وی با بیان اینکه یگان حفاظت اداره‌کل منابع طبیعی، بازوی اجرایی این اداره‌کل است، ادامه داد: تمامی اراضی منابع طبیعی استان که بالغ بر یک میلیون و ۷۰۰ هزار هکتار است، با تعداد مشخصی نیرو بلوک‌بندی شده و حفاظت از این عرصه‌ها برعهده نیروهای یگان حفاظت قرار گرفته است. مقابله با قطع غیرقانونی درختان، قاچاق چوب، قاچاق زغال و سایر تخلفات مرتبط با منابع طبیعی از وظایف این یگان است.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان بوشهر در تشریح سیمای منابع طبیعی استان گفت: مساحت پوشش گیاهی و جنگل‌های استان بوشهر ۳۲۰ هزار و ۷۷۱ هکتار است که حدود ۸.۹ درصد از مساحت استان را تشکیل می‌دهد. همچنین مساحت مراتع استان یک میلیون و ۱۸۹ هزار و ۶۹۵ هکتار است که حدود ۵۲ درصد از مساحت استان را شامل می‌شود.

وی افزود: حدود ۸۰ درصد مراتع استان بوشهر از نوع درجه سه و دارای پوشش و تراکم پایین و فقیر هستند و تنها حدود هفت‌دهم درصد مراتع استان، معادل حدود ۶ هزار و ۹۰۰ هکتار، درجه یک محسوب می‌شوند.

گرشاسبی کمبود نیرو و فرسودگی ناوگان خودرویی را از چالش‌های اداره‌کل منابع طبیعی استان عنوان کرد و گفت: حدود ۴۰ درصد پست‌های حوزه منابع طبیعی بلاتصدی است؛ یعنی با ۶۰ درصد ظرفیت بالقوه، کارها را انجام می‌دهیم. ناوگان خودرویی نیز فرسوده و دارای عمر بالاست و این موضوع با توجه به صعب‌العبور بودن عرصه‌های منابع طبیعی، کار حفاظت را دشوارتر می‌کند.

وی با اشاره به موضوع آتش‌سوزی مراتع در استان گفت: از ابتدای سال ۱۴۰۵ تاکنون بیش از ۳۰ مورد آتش‌سوزی در مراتع استان بوشهر رخ داده است. گرمای بیش از حد هوا و پوشش گیاهی بسیار خوب ناشی از بارش‌های سال قبل، باعث افزایش احتمال آتش‌سوزی شده است.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان بوشهر افزود: با این حال نسبت به سال گذشته، از نظر مساحت، ۹۰ درصد کاهش سطح آتش‌سوزی داشته‌ایم. از مجموع ۳۰ مورد آتش‌سوزی، ۲۷ مورد مربوط به شهرستان دشتستان بوده است. حدود ۹۵ درصد عوامل آتش‌سوزی‌ها انسانی است؛ چه سهوی و چه عمدی.

گرشاسبی تأکید کرد: در حال حاضر هیچ آتش‌سوزی فعالی در استان وجود ندارد و با همکاری دستگاه‌های اجرایی، مدیریت کلان استان، شهرستان‌ها، همکاران منابع طبیعی و همیاران طبیعت، موضوع اطفای حریق به‌خوبی رصد، پایش و مدیریت شده است.

وی در ادامه با اشاره به وضعیت اعتبارات منابع طبیعی استان بوشهر گفت: سهم منابع طبیعی از اعتبارات فصل کشاورزی حدود ۳۸ درصد است. در حوزه اعتبارات مصوب، در بین ۳۳ اداره‌کل منابع طبیعی کشور، استان بوشهر پس از خراسان رضوی رتبه دوم را کسب کرده و از لحاظ میزان تخصیص اعتبارات، رتبه اول کشور را در سال ۱۴۰۴ به دست آورده است.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان بوشهر اضافه کرد: در سال گذشته ۶۷ پروژه در استان بوشهر مدیریت و اجرا شد و با وجود شرایط سخت اعتباری کشور، با تلاش‌های انجام‌شده و نگاه استان به موضوع منابع طبیعی، این پروژه‌ها به اجرا درآمد.

گرشاسبی با اشاره به وضعیت مراتع استان بیان کرد: کل اراضی مرتعی استان ممیزی شده و برای آن‌ها پروانه چرا صادر شده است. همچنین ۸۳ درصد از مراتع استان تهیه طرح شده‌اند و بالغ بر ۵۰ درصد این سطح به مرتع‌داران احاله مدیریت شده است.

وی افزود: بیش از ۴۷۳ هزار هکتار از مدیریت مراتع استان به‌صورت قراردادهای بلندمدت ۳۰ ساله به مرتع‌داران واگذار شده است. این اقدام در راستای هدف‌گذاری مدیریت کلان مراتع در دولت انجام شده است.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان بوشهر طرح‌های مرتع‌داری، طرح‌های تلفیقی، زنبورداری، پرورش آبزیان، پرورش گوسفند داشتی و ایجاد ساختگاه‌های انرژی خورشیدی و تجدیدپذیر را از ظرفیت‌های عرصه‌های منابع طبیعی دانست و گفت: استان بوشهر از نظر میزان مساحت واگذارشده برای انرژی‌های خورشیدی، جزو پنج یا شش استان برتر کشور است.

وی ادامه داد: بالغ بر یک میلیون و ۳۰۰ هزار هکتار عرصه به مرجع واگذارکننده یعنی امور اراضی معرفی شده است تا برای سرمایه‌گذاری در حوزه انرژی‌های خورشیدی مورد استفاده قرار گیرد. امیدواریم با سرمایه‌گذاری در تولید انرژی پاک، بخشی از کمبود برق تابستان کاهش یابد.

گرشاسبی با اشاره به طرح‌های آبخیزداری استان اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین طرح‌های ما استفاده از اعتبارات ملی محرومیت‌زدایی است. در این بخش حدود ۱۲۰ میلیارد تومان اعتبار مصوب داشتیم که امسال ۵۰ درصد آن تخصیص پیدا کرده است و پروژه‌ها در قالب قرارداد با قرارگاه امام حسن مجتبی و بسیج سازندگی استان بوشهر اجرا خواهد شد.

وی افزود: در حوزه اعتبارات مصوب آبخیزداری نیز ۱۱۳ میلیارد تومان اعتبار داریم که در سطح شهرستان‌های دشتستان، دیلم، دشتی و جم در حال اجراست.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان بوشهر استفاده از اعتبارات مسئولیت‌های اجتماعی را از اقدامات مهم دانست و گفت: با مشارکت صاحبان صنایع، شرکت‌ها، پتروشیمی‌ها و حوزه نفت و گاز، برای سال جاری بالغ بر ۶۷ میلیارد و ۹۶۳ میلیون ریال اعتبار تأمین شده و این پروژه‌ها به‌ویژه در سطح شهرستان جم در حال اجراست.

گرشاسبی با اشاره به وجود یک‌هزار و ۱۴ سامان عرفی در حوزه مراتع استان گفت: دو سامانه مهم دولت الکترونیک در حوزه مراتع فعال است که مرتع‌داران باید اطلاعات خود را در آن‌ها ثبت کنند. سامانه «سماح» و سامانه «سماک» از جمله این سامانه‌ها هستند.

وی افزود: سامانه سماک برای پرداخت عوارض و تمدید یا صدور پروانه چرا پیش‌بینی شده و دیگر نیازی به مراجعه حضوری به اداره‌کل منابع طبیعی نیست.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان بوشهر در تشریح سند جامع مدیریت حوزه آبخیز استان گفت: مساحت حوزه آبخیز استان بوشهر ۲ میلیون و ۵۵۱ هزار هکتار است که برای بالغ بر ۵۰ درصد این مساحت مطالعات انجام شده است. تهیه سند راهبردی مطالعه جامع حوزه آبخیز نیز از اقداماتی است که استان بوشهر را در زمره شش استان برتر قرار می‌دهد.

وی افزود: حوزه انتخابی استان، حوزه آبخیز مند با ۸۳۸ هزار هکتار مساحت است که با حدود ۶۰ درصد پیشرفت فیزیکی و اعتباری بالغ بر ۲۲ میلیارد ریال در حال تدوین است. با تدوین این سند می‌توان در حوزه سلامت و تاب‌آوری حوزه آبخیز عملیات اجرایی را هدفمند کرد.

گرشاسبی با اشاره به صدور اسناد اراضی ملی اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین اقدامات در حوزه تثبیت اراضی ملی، صدور اسناد اراضی ملی است. در استان بوشهر از مجموع یک میلیون و ۷۰۰ هزار هکتار اراضی ملی، ۴۲ هزار هکتار فاقد سند است که با همکاری اداره‌کل ثبت اسناد و املاک استان، تلاش می‌شود صدور اسناد این اراضی نهایی شود.

وی گفت: در اجرای مقررات ماده ۵۶، ۶۰۰ پلاک در حوزه اراضی ملی به اتمام رسیده است. همچنین در ارتباط با رفع تداخلات ماده ۵۴، از ۴۹۸ پلاک دارای تداخل، ۴۲۱ پلاک تعیین تکلیف شده و حدود ۹۳۰ هزار هکتار اراضی ملی تصویب شده است.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان بوشهر هدف از قانون رفع تداخلات ماده ۵۴ را تفکیک اراضی ملی و مستثنیات مردم دانست و گفت: فلسفه این قانون، صدور سند برای اراضی کشاورزی و قرار دادن آن در اختیار کشاورزان است. با توجه به سوءاستفاده‌ها و مفاسد اقتصادی در حوزه زمین، استان بوشهر در این زمینه جزو استان‌های پیشرو است.

گرشاسبی با اشاره به سامانه پنجره واحد مدیریت زمین گفت: این سامانه در سال ۱۴۰۲ در استان بوشهر رونمایی شد و دارای دو زیرسامانه است؛ یکی درگاه متقاضیان برای دریافت خدمات حوزه زمین و استعلام ملی یا مستثنیات بودن اراضی و دیگری سامانه پایش.

وی افزود: در این راستا میانگین پاسخگویی به استعلامات از ۱۸۰ روز در سال ۱۴۰۱ به کمتر از چهار روز در سال ۱۴۰۵ رسیده است که یکی از اقدامات مثبت استان در حوزه منابع طبیعی محسوب می‌شود.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان بوشهر ادامه داد: در زیرسامانه پایش، با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای، تغییرات عرصه‌های منابع طبیعی شناسایی و به فرمانده یگان یا کاربر مربوطه ارجاع داده می‌شود. در صورت مشاهده تغییر، مأمور یگان اعزام و پرونده حقوقی تشکیل می‌شود و روند دادرسی در مراجع قضایی دنبال خواهد شد.

گرشاسبی با اشاره به رفع اختلافات مرزی با استان‌های همجوار بیان کرد: استان بوشهر با استان‌های خوزستان، کهگیلویه و بویراحمد، فارس و هرمزگان اختلافات مرزی داشت. اختلافات مرزی با استان‌های کهگیلویه و بویراحمد، خوزستان و هرمزگان بررسی و صورت‌جلسه شده و موضوع با استان فارس نیز در حال نهایی شدن است.

وی آموزش و ترویج را از وظایف مهم منابع طبیعی دانست و گفت: در این حوزه ۶ هزار و ۹۴۰ نفرساعت آموزش و توانمندسازی کارکنان و مدیران منابع طبیعی و یک‌هزار و ۵۰۰ نفرروز آموزش مجریان و بهره‌برداران انجام شده است.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان بوشهر با اشاره به پویش‌های مردمی درختکاری اظهار کرد: پس از اجرای طرح مردمی کاشت یک میلیارد درخت، یکی از شاخص‌های مهم منابع طبیعی، برگزاری پویش‌های مردمی درختکاری بود. در استان بوشهر ۲۵۶ مورد پویش برگزار شده که ۹۵ مورد آن در سال ۱۴۰۴ و ۱۶۱ مورد در سال ۱۴۰۵ بوده است.

وی افزود: مردم با عشق و علاقه به منابع طبیعی در این پویش‌ها حضور پیدا کردند و نهال‌هایی به نام شهدا، رفتگان و فرزندان تازه‌متولدشده کاشتند. این حضور، جلوه‌ای صمیمانه بین مردم و منابع طبیعی رقم زد.

گرشاسبی از انعقاد ۲۳ تفاهم‌نامه با دستگاه‌های اجرایی استان خبر داد و گفت: این تفاهم‌نامه‌ها می‌تواند در حوزه منابع طبیعی کمک‌کننده باشد.

وی با قدردانی از رسانه‌ها و روابط عمومی‌ها در انعکاس اخبار منابع طبیعی گفت: در سال ۱۴۰۴، ۱۷۰ خبر در خبرگزاری‌های مختلف، ۴۴ خبر در نشریات مکتوب و ۴۳ گزارش خبری در صداوسیما منتشر شده است. همچنین کانال «پیام طبیعت استان بوشهر» برای اطلاع‌رسانی اخبار و رویدادهای منابع طبیعی فعال است و در سال ۱۴۰۵ حدود ۲۹۰ خبر در این کانال منتشر شده است.

گرشاسبی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه آبخیزداری گفت: تا پایان سال ۱۴۰۴، تعداد ۹۰۶ سازه آبخیزداری در استان بوشهر احداث شده است. همچنین حدود یک‌هزار و ۹۷۶ سازه کوچک، شامل اقدامات بیومکانیکی و هلالی آبگیر، اجرا شده است.

وی افزود: هلالی‌های آبگیر حدود دو مترمکعب آب ذخیره می‌کنند و در هر طرح، حدود ۱۰۰ هلالی آبگیر ایجاد می‌شود. این اقدامات باعث کاهش سرعت جریان آب، ذخیره روان‌آب، کاهش فرسایش و کاهش رسوب می‌شود.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان بوشهر با اشاره به اقدامات حوزه اطفای حریق گفت: احداث پد بالگرد در شهرستان دشتی، در مناطق دهوک و تیز، انجام شده و این محل می‌تواند به‌عنوان مرکز سه شهرستان و استان‌های همجوار مورد استفاده قرار گیرد. همچنین به‌دنبال احداث پایگاه اطفای حریق در همان منطقه و یک پایگاه مرکزی اطفای حریق در استان‌های جنوبی کشور هستیم.

وی افزود: اگر این پایگاه‌ها ایجاد شود، استان بوشهر می‌تواند به‌عنوان مرکز و پایگاه معین استان‌های همجوار از جمله فارس و هرمزگان عمل کند.

گرشاسبی حضور دام مازاد را از مهم‌ترین چالش‌های مراتع استان دانست و گفت: ۵۰ درصد دام‌ها بیش از ظرفیت مجاز وارد مراتع می‌شوند. اگرچه بارندگی خوب امسال می‌تواند بخشی از خطرات متوجه مراتع را کاهش دهد، اما در نهایت باید تعداد دام‌ها ۵۰ درصد کاهش یابد تا تبعات تخریب پوشش گیاهی و ایجاد کانون‌های ریزگرد کاهش پیدا کند.

وی افزود: حضور دام بیش از حد در مراتع، یکی از عوامل تخریب پوشش گیاهی و تبدیل مراتع به بیابان است. در استان بوشهر حدود ۱۱ کانون فرسایش بادی وجود دارد و فقط دو شهرستان استان فاقد اکوسیستم بیابانی هستند. بیش از ۹۰۰ هزار هکتار از اراضی استان بوشهر دارای تیپ و خاصیت بیابانی است.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان بوشهر درباره سرمایه‌گذاری در انرژی خورشیدی گفت: برای افراد حقیقی در حوزه سرمایه‌گذاری انرژی خورشیدی هیچ ممنوعیتی وجود ندارد. بر اساس ظرفیت موجود، به ازای هر مگاوات انرژی خورشیدی، ۱.۵ هکتار زمین اختصاص داده می‌شود.

وی افزود: ساختگاه‌های کوچک‌مقیاس در حجم سه مگاوات با استقبال زیادی مواجه شده‌اند. عرصه‌ها باید به خطوط و پست برق نزدیک باشند و با هماهنگی شرکت توزیع برق استان جانمایی می‌شوند. البته سرمایه اولیه این طرح‌ها بالاست و توصیه ما این است که مردم از ظرفیت پشت‌بام منازل برای تولید برق در حد ۱۰ یا ۲۰ کیلووات استفاده کنند تا هم به معیشت خانواده کمک شود و هم تولید انرژی پایدار در حوزه برق شکل بگیرد.

گرشاسبی سازمان‌های مردم‌نهاد را بازوی اصلی منابع طبیعی دانست و گفت: بدون حضور انجمن‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد نمی‌توانیم کاری را پیش ببریم. انتظار ما این است که این تشکل‌ها با علم، دانش، مهارت و ظرفیت اجتماعی خود به منابع طبیعی کمک کنند.

وی با اشاره به ظرفیت کاشت گونه حرا در نواحی ساحلی استان بوشهر افزود: بسیاری از پویش‌های مردمی با مشارکت انجمن‌های زیست‌محیطی انجام می‌شود. امیدواریم گونه حرا در اراضی و نواحی ساحلی استان بوشهر به‌عنوان گونه‌ای بسیار سازگار نهادینه شود و بتوانیم در ۱۲ هزار و ۵۰۰ هکتار از اراضی ساحلی استان شاهد کاشت این گونه باشیم.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان بوشهر در پایان گفت: گونه حرا کاملاً سازگار با شرایط استان بوشهر است و نیاز به مراقبت ویژه ندارد؛ نهال آن تولید و در اختیار مردم و دوستداران طبیعت قرار می‌گیرد تا با مشارکت عمومی، حفاظت از سواحل استان تقویت شود.