شماره نظریه : 7/1404/581

شماره پرونده : 14047-9/7-581ح

تاریخ نظریه : 1405/04/29

استعلام :

با توجه به ماده 19 قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست و بدسرپرست مصوب 1392 که به صراحت کودک یا نوجوان تحت سرپرستی را در صورت فوت سرپرست در حکم افراد تحت تکفل متوفی و برخوردار از مزایای مستمری دانسته است و با لحاظ ماده یک این قانون که هدف اصلی آن را حمایت همه‌جانبه از منافع علیه کودکان و نوجوانان اعلام نموده است، آیا برخی حقوق مالی ناشی از رابطه استخدامی متوفی نیز باید در زمره مزایای مستمر وی تلقی شوند؟ توضیح آنکه، از منظر حقوقی پاداش پایان خدمت مستخدم ماهیتی جبرانی دارد که در پایان دوران اشتغال به کارمند یا افراد تحت تکفل وی تعلق می‌گیرد؛ همچنین ذخیره مرخصی استفاده نشده به عنوان حق مکتسبه ناشی از کار انجام شده در طول خدمت واجد وصف مالی بود و هر دو این موارد در زمره حقوق و مزایایی هستند که به طور مستقیم از رابطه استخدامی متوفی ناشی می‌‌شود و برای بازماندگان تحت تکفل وی جنبه حمایتی دارند؛ بنابراین به نظر می‌رسد این موارد باید در زمره مزایای مستمر مذکور در قانون صدرالذکر قرار بگیرد و به صورت مستقیم به کودک یا نوجوان تحت سرپرستی تعلق گیرد؛ نه آنکه جزء ماترک متوفی محسوب و تابع مقررات تقسیم ارث دانسته شود؛ این رویکرد افزون بر همسویی با مقصود قانون‌گذار، با اصل تقدم قانون خاص بر قانون عام نیز منطبق می‌باشد. با توجه به توضیحات پیش‌گفته و به منظور رفع هرگونه ابهام و اتخاذ رویه‌ای واحد، خواهشمند است اعلام فرمایید: 1- آیا پاداش پایان خدمت و ذخیره مرخصی استفاده نشده متوفی، ذیل مزایای مستمری موضوع ماده 19 قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست و بدسرپرست مصوب 1392 قرار می‌گیرد و به طور مستقیم به کودک یا نوجوان تحت سرپرستی تعلق می‌گیرد؟ 2- در صورت تعلق مزایای یاد‌شده به کودک یا نوجوان تحت سرپرستی، سهم وی چگونه محاسبه می‌شود؟ آیا جزء ماترک است و وفق قواعد ارث بین وراث تقسیم می‌شود؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه :

اولاً، وراث قانونی مذکور در ماده 86 قانون استخدام کشوری مصوب 1345 با اصلاحات و الحاقات بعدی، متفاوت از وراث موضوع ماده 862 قانون مدنی می‌باشند. ثانیاً، قانونگذار در ماده 19 قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست و بد‌سرپرست مصوب 1392، افراد تحت سرپرستی را در صورت فوت سرپرست منحصر تا تعیین سرپرست جدید در حکم افراد تحت تکفل مستخدم متوفی و صرفاً برخوردار از مزایای مستمری وظیفه بازماندگان دانسته است که از سوی صندوق‌های بازنشستگی پرداخت می‌شود؛ در حالی که وجوه مربوط به ذخیره مرخصی استفاده نشده و پاداش پایان خدمت مستخدم توسط کارفرمای دولتی و یا بخش خصوصی پرداخت می‌شود و بنابراین، تسری حکم ماده 19 یاد‌شده به وجوه مربوط به ذخیره مرخصی استفاده نشده و یا پاداش پایان خدمت مستخدم متوفایی که سرپرستی منحصر کودک یا نوجوان موضوع قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست و بدسرپرست مصوب 1392 را بر عهده داشته است، فاقد وجاهت قانونی است.