دادورزی: مدیرکل دامپزشکی استان بوشهر با تأکید بر اینکه دامپزشکی یکی از حلقه‌های اصلی زنجیره امنیت غذایی است، گفت: رویکرد این مجموعه در سال‌های اخیر از واکنش به بیماری به سمت پیشگیری، پایش، مدیریت ریسک و در نهایت مدیریت سلامت تولید تغییر کرده است.

به گزارش خبرنگار دادورزی؛ دکتر محمدحسن رهنما، مدیرکل دامپزشکی استان بوشهر در جمع خبرنگاران با تبریک ۱۴ مهرماه، روز ملی دامپزشکی، به تمامی همکاران، شاغلان بخش خصوصی، بهره‌برداران، تولیدکنندگان و صادرکنندگان حوزه دام و آبزیان اظهار کرد: امیدواریم بتوانیم در کنار یکدیگر در تأمین زنجیره تولید و امنیت غذایی جامعه مؤثر باشیم و بهترین شرایط ممکن را ایجاد کنیم.

دکتر رهنما با اشاره به نقش و جایگاه دامپزشکی در جامعه افزود: اگر دامپزشکی وظایف خود را به‌خوبی انجام دهد، بسیاری از اتفاقات اساساً رخ نمی‌دهد. این نقش دامپزشکی در حوزه امنیت غذایی است؛ چراکه دامپزشکی یکی از حلقه‌های زنجیره‌ای است که امنیت غذایی، سلامت، اقتصاد، تولید و حتی صادرات را به یکدیگر متصل می‌کند.

مدیرکل دامپزشکی استان بوشهر ادامه داد: یکی از موفقیت‌های دامپزشکی این است که دیده نشود و اتفاقی نیفتد. بنابراین تأکید می‌کنم وقتی دامپزشکی کار خود را به‌خوبی انجام می‌دهد، معمولاً برخی اتفاقات اصلاً رخ نمی‌دهد.

دکتر محمدحسن رهنما با اشاره به تغییر رویکرد دامپزشکی استان بوشهر گفت: در دامپزشکی استان تلاش کردیم یک تغییر نگاه از «واکنش» به «مدیریت ریسک» داشته باشیم؛ یعنی از یک رویکرد صرفاً واکنشی به رویکردی پیشگیری‌محور، پایش‌محور و مبتنی بر مدیریت ریسک حرکت کنیم.

دکتر رهنما افزود: نباید منتظر بمانیم بیماری اتفاق بیفتد و سپس در واکنش به آن اقدامات لازم را انجام دهیم، بلکه باید تلاش کنیم تا حد امکان از وقوع بحران جلوگیری کنیم و پیش از رسیدن به نقطه بحرانی، اقدامات پیشگیرانه را انجام دهیم و در کنار تولیدکننده برای مدیریت تولید قرار بگیریم.

وی با بیان اینکه این موضوع با توجه به ظرفیت‌های استان اهمیت بیشتری دارد، اظهار کرد: استان بوشهر با توجه به موقعیت خود در حوزه آبزیان، دام و طیور، ظرفیت بسیار خوبی دارد و یکی از قطب‌های مهم آبزی‌پروری کشور محسوب می‌شود؛ به همین دلیل این رویکرد می‌تواند در ادامه تولید و پایداری آن مؤثر و کمک‌کننده باشد.

دکتر رهنما ادامه داد: در سال‌های گذشته نیز اقدامات زیادی در زمینه پیشگیری، پایش، نمونه‌برداری و اقدامات مشابه برای پیشگیری و ورود به موضوعات پیش از وقوع بحران انجام شده است، اما تجربه به ما نشان داد که برای رسیدن به تولید پایدار، صرفاً نباید بیماری را در مرکز توجه قرار دهیم.

وی با اشاره به بیماری AHPND گفت: در این بیماری متوجه شدیم اگر بخواهیم موفقیت داشته باشیم، باید در حوزه‌های دیگری نیز کار کنیم. تغییر مهمی که در سال ۱۴۰۴ اتفاق افتاد، این بود که نگاه خود را از بیماری‌محوری به سمت مدیریت کل اکوسیستم تغییر دادیم.

مدیرکل دامپزشکی استان بوشهر افزود: در کنار پایش بیماری، عوامل مختلف و مؤثر بر سلامت استخر را نیز در کنار یکدیگر دیدیم؛ از ساختار و مدیریت استخر، کیفیت و پایش آب، نحوه و میزان غذادهی، استفاده از پروبیوتیک‌ها و مسائل دیگر گرفته تا شناسایی و پیشگیری از خود بیماری. همه این موارد را به صورت یک اکوسیستم کلی در کنار یکدیگر قرار دادیم و توانستیم با بهره‌برداران برای تولید بهتر و پایدارتر همراهی کنیم.

دکتر محمدحسن رهنما بیان کرد: به زبان ساده، برای مقابله با بیماری فقط نباید خود بیماری را مدیریت کرد، بلکه باید محیطی را که بیماری در آن شکل می‌گیرد نیز پایش و مدیریت کرد و این موضوع اساس کار دامپزشکی در استان بوشهر در سال‌های اخیر بوده است.

وی ادامه داد: برای اینکه این تجربه را بسط و گسترش دهیم، باید به این موضوع توجه کنیم که در مدیریت بیماری به این نتیجه رسیده‌ایم که علم آزمایشگاه و تشخیص لازم است، اما کافی نیست؛ بلکه باید مدیریت تولید، مدیریت محیط، مدیریت آب، مدیریت تغذیه، امنیت زیستی و آموزش بهره‌برداران را در کنار یکدیگر قرار دهیم تا بتوانیم از بحران پیشگیری کنیم و پیش از وقوع بیماری حرکت کنیم.

مدیرکل دامپزشکی استان بوشهر تصریح کرد: ما از مدیریت بیماری به سمت مدیریت سلامت تولید حرکت کرده‌ایم و نگاه ما در دامپزشکی این است که خود را حافظ سرمایه تولیدکننده بدانیم.

وی افزود: دامپزشکی را تنها مسئول سلامت مصرف‌کننده نمی‌دانیم، بلکه آن را حافظ سرمایه تولیدکننده نیز می‌دانیم. وقتی یک بیماری را در یک واحد کنترل می‌کنیم، فقط کنترل آن بیماری نیست، بلکه نجات سرمایه تولیدکننده و حفظ اشتغالی است که در آن واحد تولیدی ایجاد شده است.

وی گفت: همه این موارد حلقه‌های زنجیره‌ای هستند که در نهایت به تولید پایدار، امنیت غذایی و آرامش ذهنی شهروندان منجر می‌شوند.

مدیرکل دامپزشکی استان بوشهر با تأکید بر اینکه نظارت و ضوابط در جای خود باقی است، اظهار کرد: ما نظارت، ضوابط و مقررات را در جای خود داریم و یک خط قرمز نیز داریم و آن سلامت مردم است که به هیچ عنوان قابل مذاکره نیست.

وی افزود: در کنار آن، دانش و تجربه دامپزشکی را در کنار بهره‌بردار قرار می‌دهیم و کمک می‌کنیم تا بتواند سالم‌تر، پایدارتر و کم‌ریسک‌تر به تولید خود ادامه دهد. این همان نقطه‌ای است که دامپزشکی را از یک دستگاه ناظر به یک همراه تولیدکننده تبدیل می‌کند.

وی با اشاره به نقش دامپزشکی از مزرعه تا سفره گفت: نقش دامپزشکی یک جمله کلیدی دارد و آن این است که از مزرعه تا سفره، ما همراه مردم هستیم؛ چه در تولید، چه در توزیع و چه در مصرف، دامپزشکی کمک‌حال مردم است.

دکتر محمدحسن رهنما با اشاره به اهمیت سلامت مواد غذایی با منشأ دامی اظهار کرد: وقتی مردم یک محصول پروتئینی را خریداری می‌کنند، شاید فقط محصول نهایی را ببینند، اما پشت این محصول یک چرخه پیچیده و طولانی از فعالیت‌ها وجود دارد که در نهایت به سفره مردم ختم می‌شود.

وی افزود: وظیفه دامپزشکی این است که در تمام طول این زنجیره، نقاط خطر را شناسایی کند و به‌موقع وارد عمل شود تا خدای نکرده بحرانی اتفاق نیفتد.

دکتر رهنما با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه آزمایش‌های مواد غذایی گفت: در شش ماهه نخست امسال، فقط در زمینه آزمایش‌های شیمیایی و میکروبی بیش از ۳۳ هزار آزمایش انجام داده‌ایم و این موضوع نشان‌دهنده بخشی از چرخه پیچیده‌ای است که برای رسیدن مواد غذایی به سفره مردم طی می‌شود.

مدیرکل دامپزشکی استان بوشهر ادامه داد: مهم‌تر از همه این اعداد، فلسفه پشت این آمار است و آن اینکه این آزمایش‌ها انجام می‌شود تا خطر پیش از آنکه به سلامت مردم و سفره آنها برسد، شناسایی و کنترل شود.

دکتر محمدحسن رهنما تأکید کرد: بنابراین وقتی از امنیت غذایی صحبت می‌کنیم، دامپزشکی را باید یکی از حلقه‌های اصلی این امنیت دانست.

وی در ادامه به ساماندهی کشتارگاه‌ها اشاره کرد و گفت: در سال گذشته و امسال برنامه ساماندهی کشتارگاه‌ها را در دستور کار داریم و رویکرد ما در این حوزه روشن و مشخص است.

مدیرکل دامپزشکی استان بوشهر افزود: هدف از ساماندهی کشتارگاه‌های سنتی، صرفاً تعطیل کردن یک واحد یا تغییر محل کشتار نیست، بلکه هدف اصلی حرکت به سمت یک زنجیره استاندارد، بهداشتی، قابل نظارت و اقتصادی است.

وی اظهار کرد: باید هم سلامت مردم را تضمین کنیم و هم مراقب باشیم این تغییرات بدون برنامه‌ریزی مناسب موجب اختلال در توزیع چرخه گوشت و خدای نکرده فشارهای غیرمنطقی بر مصرف‌کننده و تولیدکننده نشود.

وی افزود: به همین دلیل در کنار موضوعات بهداشتی، موضوعاتی مانند ظرفیت کشتار، استمرار خدمت، حمل بهداشتی و دسترسی مردم به زیرساخت‌های مناسب را پیش‌بینی و در دستور کار قرار می‌دهیم.

دکترمحمدحسن رهنما با تأکید بر پیوند دامپزشکی و اقتصاد استان گفت: امروز دیگر نمی‌توان گفت دامپزشکی جدا از اقتصاد است یا آن را جدا از اقتصاد استان دید. وقتی درباره تولید میگو، مرغ، دام و فرآورده‌های دامی و صادرات آنها صحبت می‌کنیم، سلامت و استانداردهای بهداشتی بخش مهمی از این موضوع است.

وی ادامه داد: برای مثال، بوشهر در حوزه آبزیان فقط تولیدکننده نیست و بخش بزرگی از تولید خود را به کشورهای خارجی صادر می‌کند و این محصولات هم در بازارهای داخلی و هم خارجی مشتری دارند.

دکتر رهنما افزود: در اینجا دامپزشکی یک زیرساخت توسعه محسوب می‌شود؛ زیرا وقتی می‌توانید محصولی را صادر کنید، این صادرات نیازمند زیرساخت است و دامپزشکی بخشی از این زیرساخت برای صادرات محصولات به کشورهای دیگر است.

مدیرکل دامپزشکی استان بوشهر با اشاره به استمرار فعالیت دامپزشکی در شرایط بحرانی گفت: در سه جنگ اخیر که بر کشورمان تحمیل شد، از جنگ ۱۲ روزه، جنگ رمضان و جنگ اخیر، دامپزشکی در تمام این ایام فعالیت خود را به صورت مستمر ادامه داده و نظارت بر مراکز عرضه، کشتارگاه‌ها، حمل‌ونقل فرآورده‌های خام دامی، آزمایش‌ها و حتی صادرات را در دستور کار قرار داده و انجام داده است.

دکتر رهنما تصریح کرد: معتقدیم بحران نباید باعث شود زنجیره تأمین غذای سالم متوقف شود. به هیچ عنوان هیچ تکانه و خدشه‌ای نباید باعث توقف تأمین غذای سالم و مستمر برای مردم شود و اتفاقاً در بحران‌هاست که باید بیشتر مراقب باشیم غذا به صورت سالم و مستمر در اختیار مردم قرار گیرد و چرخه تولید متوقف نشود.

وی درباره مسیر آینده دامپزشکی استان بوشهر اظهار کرد: اگر بخواهیم آینده را ترسیم کنیم و نقشه‌ای از آن داشته باشیم، معتقدیم باید به سمت مجموعه‌ای حرکت کنیم که بیماری را زودتر شناسایی کند، ریسک را پیش از بحران مدیریت کند، تولیدکننده را در کنار خود داشته باشد، از ظرفیت آزمایشگاه‌ها و علم و فناوری نهایت استفاده را ببرد و در نهایت سلامت مردم را در کنار پایداری اقتصاد دنبال کند.

مدیرکل دامپزشکی استان بوشهر افزود: این مسیر مستلزم همکاری با دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی، بخش خصوصی و تولیدکنندگان است و خود تولیدکنندگان یکی از ارکان اصلی این زنجیره هستند.

دکتر محمدحسن رهنما با اشاره مجدد به بیماری AHPND گفت: این بیماری به ما نشان داد که هیچ مسئله پیچیده‌ای را نمی‌توان به صورت منفرد حل کرد. این بیماری صنعت میگوی دنیا را تحت تأثیر قرار داده و در بسیاری از مناطق هنوز نتوانسته‌اند از آن عبور کنند و شرایط تولید خود را به وضعیت قبل بازگردانند یا مجبور شده‌اند با تراکم کمتر و شرایط متفاوت و تولید پایین‌تر به فعالیت خود ادامه دهند.

وی ادامه داد: این یک فرآیند پیچیده بوده که در استان بوشهر توانستیم تولید را که از ۴۰ هزار تن به ۱۷ هزار تن کاهش پیدا کرده بود، در سال ۱۴۰۴ به ۳۰ هزار تن برسانیم و پیش‌بینی می‌کنیم امسال این میزان بسیار بیشتر از این اعداد باشد؛ البته این موفقیت به همت تولیدکنندگان و همراهان تولید حاصل شده است.

مدیرکل دامپزشکی استان بوشهر با اشاره به نقش رسانه‌ها گفت: رسانه یکی از ارکان اصلی آموزش، ترویج، اطلاع‌رسانی و آگاهی مردم از اتفاقات و تغییرات جامعه است و این نقش بسیار قابل احترام و ستایش است.

دکتر رهنما افزود: همان‌طور که در ابتدای بحث گفتم، بخش زیادی از عملکرد دامپزشکی اصلاً توسط مردم دیده نمی‌شود و اتفاقاً باید این‌گونه باشد و این نشان می‌دهد که دامپزشکی کار خود را به‌خوبی انجام می‌دهد.

وی اظهار کرد: مردم وقتی یک کیلو گوشت یا محصولی مانند میگو خریداری می‌کنند، معمولاً نمی‌بینند پیش از رسیدن محصول به سفره، چه میزان نظارت، آزمایش، پایش و کنترل انجام شده است و اینجاست که نقش رسانه برای دامپزشکی اهمیت و برجستگی پیدا می‌کند و می‌تواند نقش بسزایی ایفا کند.

مدیرکل دامپزشکی استان بوشهر ادامه داد: رسانه می‌تواند به مردم کمک کند تا ارزش واقعی سلامت غذا و نقش دامپزشکی را به‌خوبی درک کنند. ما نیز در مجموعه دامپزشکی آماده‌ایم به صورت کاملاً شفاف، اطلاعاتی را که رسانه‌ها و خبرنگاران محترم درخواست داشته باشند، ارائه و در انعکاس این موضوع همراهی کنیم.

وی در پایان تأکید کرد: هدف ما فقط آمار بیشتر، بازدید بیشتر یا آزمایش بیشتر نیست؛ هدف نهایی ما این است که بیماری کمتری داشته باشیم، تولید پایدارتری داشته باشیم، غذای سالم‌تری به مردم برسد، تولیدکننده سرمایه مهم و مطمئن‌تری داشته باشد و بتواند آن را حفظ کند و محصول استان را با اطمینان به بازارهای داخلی و خارجی صادر کنیم.

وی خاطرنشان کرد: مسیری که ما در دامپزشکی استان بوشهر دنبال می‌کنیم، با استفاده از این بازوی توانمند حاکمیت، شرکت‌ها، مراکز تولید، بخش خصوصی و فعالیت‌های حاکمیتی دنبال می‌شود؛ هرچند نظارت عالیه با دولت است، اما اجرا به بخش خصوصی، مسئولان فنی بهداشتی بخش خصوصی و نظام و سازمان نظام دامپزشکی کشور واگذار شده و هدایت آن در استان بوشهر بر عهده جناب آقای دکتر کوثری است.