شماره نظریه : 7/1404/738

شماره پرونده : 1404-3/1-738ح

تاریخ نظریه : 1405/03/25

استعلام :

1- پس از صدور حکم قطعی و لازم‌الاجرای دادگاه حقوقی، آیا می‌توان پیش از سپری شدن مهلت ده روزه اجراییه، دستور ارسال پرونده اجرایی یا حداقل رونوشتی از اجراییه را برای اجرای احکام و به منظور شناسایی و توقیف اموال محکوم‌علیه صادر کرد؟ در صورت مثبت بودن پاسخ، آیا اجراییه باید به صورت کامل برای اجرای احکام ارسال شود و یا آنکه صرف ارسال رونوشت آن برای اقدامات اولیه شناسایی و توقیف اموال محکوم‌علیه کافی است؟ 2- پس از صدور اجراییه و ارسال پرونده به اجرای احکام، آیا در مهلت یک ماهه مقرر برای طرح دادخواست اعسار محکوم‌علیه، می‌توان به درخواست محکوم‌له دستور جلب محکوم‌علیه را صادر کرد و یا آنکه پس از انجام اقدامات اولیه مانند شناسایی اموال و سپری شدن مهلت یک ماه می‌توان چنین دستوری را صادر کرد؟ به عبارت دیگر، آیا در مهلت یک ماهه یادشده، صرف‌نظر از طرح یا عدم طرح دعوای اعسار می‌توان محکوم‌علیه را جلب کرد؟ 3- در خصوص پرسش قبل، آیا اجرای احکام مکلف است پس از عدم شناسایی اموال محکوم‌علیه در مهلت یک ماهه و درخواست جلب وی توسط محکوم‌له، در سامانه‌های قوه قضاییه طرح یا عدم طرح دعوای اعسار را بررسی کند و یا از شعبه صادرکننده رأی در این خصوص استعلام کند و یا اینکه باید اقدامات اجرایی مانند جلب را در همان مهلت یک ماهه صورت دهد و تکلیفی به استعلام یا بررسی سامانه‌های قوه قضاییه ندارد و این اقدام (ارائه دادخواست اعسار یا گواهی آن) بر عهده محکوم‌علیه است؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه :

– با عنایت به مواد 35 و 41 قانون اجرای احکام مدنی مصوب 1356، محکوم‌علیه تا ده روز پس از ابلاغ اجراییه مهلت دارد که حکم را طوعاً اجرا کند و در صورت عدم اقدام از سوی محکوم‌علیه، اجرای احکام پس از سپری شدن این مهلت، به ترتیب مقرر در این قانون حکم را اجرا می‌کند. بنابراین پیش از سپری شدن مهلت ده روز یادشده، تشکیل پرونده اجرایی و اقدام برای شناسایی و توقیف اموال محکوم‌علیه امکانپذیر نیست. شایسته ذکر است وفق تبصره یک ماده 35 قانون یادشده، پس از صدور و ابلاغ اجراییه و پیش از سپری شدن مدت ده روز از تاریخ ابلاغ، به درخواست محکوم‌له، تأمین محکوم‌به امکانپذیر است. 2- عبارت «حبس نمی‌شود» در قسمت اخیر ماده 3 قانون نحوه اجرای محکومیت¬های مالی مصوب 1394، به عدم بازداشت محکوم¬علیه در صورت تقدیم دادخواست اعسار در ظرف مهلت سی روزه مذکور در این ماده تصریح دارد؛ ضمن اینکه این حکم از مفاد تبصره یک این ماده نیز مستفاد است؛ بنابراین، تا سی روز از تاریخ ابلاغ اجراییه و به رغم تقاضای محکوم‌له، بازداشت محکوم¬علیه امکانپذیر نیست. 3- در فرض سؤال که پس از سپری شدن مهلت سی ‌روزه مقرر در ماده 3 قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی مصوب 1394، جلب محکوم‌علیه درخواست شده است، با توجه به اینکه در قانون پیش‌بینی نشده است که محکوم‌علیه موظف به ارائه گواهی تقدیم دادخواست اعسار است، دادرس اجرای احکام مدنی پیش از صدور دستور جلب باید از طریق سامانه، تقدیم یا عدم تقدیم دادخواست اعسار را بررسی کند.