شماره نظریه : ۷/۱۴۰۵/۲۱۲

شماره پرونده : ۱۴۰۵-۲۵-212ک

تاریخ نظریه : ۱۴۰۵/۰۷/۱۹

استعلام :

دادورزی: به موجب ماده ۱۲۷ آیین‌نامه نحوه اجرای احکام حدود، سلب حیات، قطع عضو، قصاص نفس و جرح، دیات، شلاق، تبعید، نفی ولد، اقامت اجباری و منع از اقامت در محل یا محل‌های معین مصوب ۲۷/۳/۱۳۹۸ «اجرای حکم شلاق با نظارت قاضی اجرای احکام کیفری انجام و توسط نماینده وی شمارش می‌شود». ماده ۱۳۱ این آیین‌نامه نیز در خصوص شلاق محکومان زن مقرر داشته است: «حکم توسط مأمور مجرب زن و بدون حضور مردان اجرا می‌شود»؛ خواهشمند است اعلام فرمایید چنانچه قاضی اجرای احکام کیفری مرد و فرد محکوم، زن باشد، جمع این دو مقرره به چه صورت است؟ به عبارت دیگر، آیا حضور قاضی اجرای احکام کیفری در محل اجرا و نظارت امکانپذیر است؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه :

اولاً، وفق مواد ۴۸۴ و ۴۸۹ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، صدور دستور اجرای احکام کیفری و مسؤولیت نظارت بر شیوه اجرای آن بر عهده دادستان است که می‌تواند این امر را رأساً و یا توسط معاونت اجرای احکام کیفری محقق سازد. در همین راستا به موجب ماده ۱۲۷ آیین‌نامه نحوه اجرای احکام حدود، سلب حیات، قطع عضو، قصاص نفس و عضو و جرح، دیات، شلاق، تبعید، نفی بلد، اقامت اجباری و منع از اقامت در محل یا محل‌های معین مصوب ۱۳۹۸/۳/۲۷ رئیس محترم قوه قضاییه، نظارت بر اجرای حکم شلاق از وظایف قاضی اجرای احکام کیفری است. ثانیاً، به موجب ماده ۱۳۱ و تبصره ماده ۱۳۴ آیین‌نامه یادشده، اجرای مجازات شلاق در خصوص محکومان زن تابع تشریفات خاصی است؛ بر این اساس که اجرای حکم الزاماً باید توسط مأمور مجرب زن و بدون حضور مردان اجرا شود. ثالثاً، با توجه به مراتب مذکور و با لحاظ ماده ۴۸۹ قانون آیین دادرسی کیفری در مورد وظایف قاضی اجرای احکام کیفری، «نظارت» موضوع ماده ۱۲۷ آیین‌نامه پیش‌گفته به معنای حضور فیزیکی یا مشاهده مستقیم فرآیند اجرای مجازات از سوی قاضی اجرای احکام کیفری نیست؛ بلکه غایت نظارت، حصول اطمینان از صحت فرآیند اجرای حکم است که این مهم در فرض سؤال که فرد محکوم زن می‌باشد می‌تواند از طریق راهکارهای دیگر مانند «تعیین نماینده زن» به نحو مؤثری محقق شود.